Werkt voor je

We zijn wat kort door de bocht en soms slecht gemanierd. Dat heeft te maken met onze koopmansgeest." Jacob Vossestein kan uren praten over onze volksaard. Hij heeft er een internationaal vermaard boek over geschreven: 'Dealing with the Dutch'.

Door Onno van Buuren

Sociaal geograaf Vossestein ziet ook positieve kanten aan onze 'slechte eigenschappen'. "Onze directheid en ons gebrek aan vormelijkheid heeft ook iets leuks. We zijn informeel en 'gezellig', vinden we zelf." Alsof we niet al te positief over onszelf mogen denken, verbindt hij daar meteen een nadelig trekje aan: "Maar je moet er wel bijhoren. We zien onszelf als individualistisch, maar we hebben ook meer collectivistische trekjes: we houden van 'ons soort mensen'. Vooral op het werk willen we de verhoudingen niet verstoren. Naar onze collega's zijn we een stuk minder eerlijk en direct dan naar anderen."

Kameleon
"Door onze handelsgeest zijn we ook kosmopolitisch. Daardoor passen we ons makkelijk aan. Tegenover buitenlanders heb ik de Nederlander wel eens omschreven als een kameleon. Daar kreeg ik bijval voor; men vindt ons flexibel." Ook hier plaatst Vossestein meteen weer een kanttekening. "Het is nogal dubbel, want binnenshuis zijn we kneuterig. Zeker expats hebben die neiging, doordat een hoop vertrouwde zekerheden wegvallen. Dan worden je eigen rituelen belangrijker."

Betweters
Volgens Jacob Vossestein leidt de Nederlandse hang naar gelijkwaardigheid soms tot problemen. "We laten ons niet veel 'gezeggen'. Nederlanders zijn eigenwijs, wat kan overkomen als arrogant: betweters. Engelsen noemen ons 'opinionated' en zeggen dat we met 'sweeping statements' komen. Dan probeer ik uit te leggen dat we dat doen, omdat we verwachten dat de opponent dat ook zal doen. Kijk maar naar het poldermodel. Nederland is het land van de compromissen. Je zet sterk in en al pratende doe je water bij de wijn. Dat wordt in het buitenland niet altijd goed begrepen."

Nederlanders voelen zich gauw ongemakkelijk als ze worden geholpen door personeel. "Wij dragen onze koffers liever zelf. Als je dan als expat ineens overal bij bediend wordt, krijg je het gevoel dat je belangrijk bent. Sommige Nederlanders worden dan over het paard getild en ontwikkelen een beetje koloniale houding. Als je daarmee terugkomt in Nederland heb je een probleem!"

Engels
Een andere bron van conflicten en misverstanden schuilt in de kennis van de Engelse taal. "Meestal is het Engels van Nederlanders goed genoeg om de ander te laten denken dat we die taal beheersen. Maar native speakers hebben zo'n zestigduizend woorden in hun hoofd, terwijl wij er misschien zo'n tienduizend kennen. We kunnen ons dus goed uitdrukken, maar we missen een aantal nuances. In het Nederlands zeg je: 'Dat moet je zo doen'. In het Engels zegt een Nederlander vaak: 'You must do it like that'. Maar dat klinkt heel bazig. We zijn al lang vergeten dat je woorden als should of might kunt gebruiken. Duitsers doen dat ongetwijfeld ook verkeerd, maar onze uitspraak van het Engels is meestal beter. Dat zet Engelstaligen op het verkeerde been: ze verwachten dan ook normale formuleringen. Overigens zijn Amerikanen directer dan Britten, of beter gezegd: Zuid-Engelsen."

Kostenbewust
Een typering van Nederlanders ontkomt natuurlijk niet aan het stereotype van onze zuinigheid. "Misschien moet je eerder spreken van kostenbewustzijn. We zijn nog altijd grote spaarders, en huishoudens hebben minder schulden dan in de omringende landen."

Drie poten
Vossestein geeft ook trainingen om aanstaande expats voor te bereiden op het leven en werken in andere culturen. Daarbij probeert hij angsten en vooringenomenheden te bestrijden. "Die praten ze elkaar aan. Ik stel daar tegenover dat het juist spannend is om in zo'n ander land te wonen. Kijk eens wat breder, maar onttrek je wel aan de psychische inteelt van de expatgemeenschap. Ik vergelijk het altijd met een tafeltje: met twee poten valt het om, maar met drie poten blijft het staan: de mede-Nederlanders, de overige expats en de lokale mensen. Zorg dat je uit elk van die groepen mensen kent. Dat houdt je flexibel en zo kun je een objectiever beeld vormen."

Tot besluit heeft Vossestein nog een verrassende tip: "Kijk naar het lokale tv-journaal, ook al versta je de taal niet. Je kunt er veel aan aflezen over de omgangsvormen en lokale verhoudingen."

Bron: Wereldexpat

categoryimage: