Om stress tegen te gaan is het goed eens na te gaan hoe je die kunt bevorderen. In het boek Only When I Laugh van Len Deighton staat een mooi voorbeeld. Het personeel van een ouderwetse Londense bank voert een plan uit om een vervelende baas te dimmen. Dat is een zelfgenoegzaam, harteloos stuk vreten, maar altijd goed gekleed. Met bolhoed, altijd op een vaste plaats in de garderobe te vinden.
De stafleden kopen twee bolhoeden van hetzelfde merk. De één een halve maat kleiner, de ander een halve maat groter. Maandenlang en elke dag weer verwisselen de boeven de hoed, en stellen met genoegen de groeiende consternatie van de man vast (‘mijn hoofd krimpt, mijn hoofd zwelt, wat is er met mijn hoofd?’). Dit alles leidende tot doktersbezoek, neerslachtigheid en een groeiend onvermogen om het zijn medewerkers lastig te maken. Hetgeen de bedoeling is.
Ik houd niet van pesten en zeker niet van Jiskefet-achtig gedrag zoals bovenvertoond, maar mag er gelachen worden? U zegt het maar. Voor mij geldt dat het schrijven er even wat vrolijker van wordt.
Soms zijn guerrillatechnieken waarvan Deighton een voorbeeld gaf onontkoombaar: wanneer er voor een persoon echt geen andere mogelijkheid meer is. In een Franse film, waarvan mij de naam ontschoten is, neemt een vrouw het op voor haar Marokkaanse vriend die volledig wordt afgezeken door zijn baas, de eigenaar van een groentewinkel. Alle welwillende pogingen om langs de weg van redelijk overleg de baas te bewegen zijn vernederende praktijken te staken hebben een averechts gevolg. Hier is dan de situatie van volstrekte onmacht: de jongen krijgt vrijwel nergens een baan, zijn werkvergunning is afhankelijk van de baas, gesprekken helpen niet.
De vriendin weet een sleutel te bemachtigen van het appartement van de groenteboer. Deze alleenstaande man is zeer gehecht aan zijn vaste gewoonten. Binnen een korte periode merkt hij dat de pantoffels waar hij elke avond na gedane arbeid met een zucht van verlichting inschuift de ene dag een maat te groot zijn, een andere dag twee maten te klein, en soms goed. De deur gaat plotseling alleen open als hij de klink omhoog doet in plaats van de gebruikelijke druk omlaag. Als hij zijn schemerlamp aan wil doen begint de radio te spelen. Als hij de lamp aan wil doen moet hij voortaan eerst de televisie aanzetten, anders werkt-ie niet.
Zo drijft onze vrijheidsstrijdster de boze man langzamerhand tot waanzin. En wordt haar geliefde van een kwelgeest bevrijd. Het siert onze Marokkaanse held dat hij zijn baas de helpende hand blijft toesteken.
Als ik in een dergelijke lastige positie zou verkeren zou ik best zo’n vriendin willen hebben. De vele manieren waarop wij er door lafheid, schuldige nalatigheid en onvermogen telkens in slagen het anderen nodeloos lastig te maken is ontluisterend. Toch denk ik dat veel mensen in veel omstandigheden tot het goede zijn geneigd, en bereid zijn hun gedrag aan te passen als zij (half) onbedoeld anderen nodeloze last bezorgen.
Tegelijkertijd is het goed om vast te stellen dat wij beperkte wezens zijn. Hunkerend naar vriendschap en harmonie met onszelf en de medemens moeten wij vaststellen dat wij meestal falen. De menselijke opgave is dan ook fantastisch zwaar, gesteld als wij staan voor twee opgaven: zorg voor onszelf en voor de ander.
Jan Schouten
ISES is één van de grootste aanbieders van opleidingen, advies en begeleiding op het gebied van projectmanagement en het managen van de informatievoorziening en informatiesystemen, inclusief business- & informatieanalyse. Wij helpen mensen, teams en organisaties bij het ontwikkelen van competenties. Op zodanige wijze, dat uw hele organisatie er beter van wordt! Ons programma is gericht op professionalisering én certificering.
Van MBO-3 niveau tot en met hbo+ niveau, ISBW is al bijna 80 jaar dé autoriteit in opleidingen en trainingen voor mensen die verder willen komen in hun werk. Je kunt bij ISBW terecht voor opleidingen op het gebied van o.a. bedrijfskunde, managment, marketing & communicatie, en personeel & organisatie.
Thema is een specialistische uitgeverij die je helpt bij het verbeteren van je persoonlijk functioneren. In je werk of thuis. Wil je beter leren onderhandelen, je minder laten leiden door je emoties, met gemak een presentatie geven, of misschien wel meer invloed uitoefenen? Kijk dan op www.thema.nl!
