Werkt voor je

U bent geen traumapsycholoog. Maar u speelt wel een centrale rol als een medewerker op het werk een ongeluk krijgt of is bedreigd. Als manager moet u een traumatische gebeurtenis kunnen herkennen en u moet inschatten of er begeleiding bij nodig is. En weten hoe u dat organiseert. Om te voorkomen dat de schok niet goed wordt verwerkt, moet u betrokkenheid blijven tonen en de voortgang bewaken. Reageert u niet goed, dan kunnen de gevolgen van een ellendig voorval voor betrokkenen en uw organisatie onnodig groot zijn.

Overvallen en ernstige bedrijfsongevallen vinden duizenden keren per jaar plaats. Een cassiere die overvallen wordt, een bouwvakker die van een steiger valt of medewerkers die ernstig gewond raken bij een ontploffing in een fabriek. De gevolgen van dit soort gebeurtenissen kunnen ingrijpend zijn: voor het personeel, voor nabestaanden en voor het bedrijf. Betrokkenen kunnen overweldigend zijn door de gebeurtenis en worden achtervolgd door herinneringen, zodanig dat zij onvoldoende concentratie kunnen opbrengen voor het werk. Samen met andere klachten zoals prikkelbaarheid, rusteloosheid en neerslachtigheid kan dit leiden tot fouten in de werkzaamheden, spanningen op het werk en langdurig verzuim. De menselijke gevolgen en zakelijke schade van een schokkende gebeurtenis worden groter als u en uw medewerkers door de druk niet meer adequaat kunnen denken en handelen. Terwijl u met de juiste aandacht mensen en groepen kunt ontlasten.

Regie
Hoewel ingrijpende voorvallen nooit helemaal voorkomen kunnen worden, kunnen bedrijven de gevolgen indammen in voorkomen dat zulke vorvallen leiden tot ernstig beschadigde medewerkers. De eerste opvang en begeleiding kan heel goed door het bedrijf zelf worden gedaan. HR-managers moeten het voortouw nemen door draaiboeken en opvangprotocollen op te stellen. In vergaderingen van risicoafdelingen (baliepersoneel, buitendienst) moet de manager extra aandacht besteden aan het stressniveau van de medewerkers en kunnen maatregelen besproken worden om de weerbaarheid van medewerkers te vergroten. Ga na waar ze weerbaar kunnen worden. Medewerkers kunnen bijvoorbeeld geschoold worden in het omgaan met lastige klanten en u kunt themabesprekingen of intervisiebijeenkomsten organiseren. In organisaties moet duidelijk zijn welke functionaris na schokkende geneurtenissen de regie in handen neemt. Maar ook direct leidinggevenden moeten terug naar de schoolbanken! Zij moeten leren hoe ze gesprekken moeten voeren met mensen die een ingrijpende gebeurtenis hebben meegemaakt.

Kanalen
Tot slot is het belangrijk om ondersteuning en advisering te zoeken bij interne medewerkers (bijvoorbeeld bedrijfsmaatschappelijk werk) of externe traumadeskundigen. Regel goede verwijskanalen voor de diagnostiek en behandeling van eventuele verwerkingsstoornissen bij medewerkers wanneer stressreacties en klachten niet afnemen. Check of deze behandelaren volgens 'evidence-based' therapierichtlijnen werken, zo weet u of de toegepaste therapie effectief is gebleken. Heef u al deze maatregelen genomen, dan heeft de getroffen medewerker alle kans de verwerking van de schok goed aan te pakken en daarna het werk weer op te pakken!

Krant halen
Tot slot nog enkele veelvoorkomende fouten die u moet vermijden:

Ongevraagde adviezen, bagatelliseren en flauwe grappen
De drang om adviezen te geven komt voort uit zorgzaamheid. Deze 'hulp' is echter vaak niet welkom. Een bagatelliserende (relativerende bedoelde) opmerking -er is nog wel een ergere ramp te bedenken- komt bij de betrokken medewerkers over als het niet serieus nemen van hun lijden. Flauwe grappen -iemand weer zich in een stoere omgeving bijvoorbeeld geen houding te geven en zegt: 'zo komen we ook nog eens in de krant'- zijn ook slecht. Ze staan de broodnodige openhartigheid over de eigen gevoelens en stressreacties in de weg. Grappen van de kant van direct betrokkenen hoeven echter niet verkeerd te zijn. Wanneer het vanuit hen zelf komt, kan het daarentegen duiden op relativering en spanningsontlading.

Gooi het er maar uit!
U dient betrokkenen niet teveel te 'pushen' om hun verhaal te vertellen en emoties te tonen. Ga niet zelf invullen ('je kunt wel....') en ga ook niet teveel duwen of trekken. Iemand moet kunnen vertellen wat hij of zij kwijt wil, niet meer en ook niet minder. Een belangrijk uitgangspunt is: aanbieden van hulp is verplicht, afnemen niet.

Negeren
Wat is slechter dan uw eigen ietwat stuntelige, ongemakkelijke maar goed bedoelde reactie? Dat is geen aandacht schenken of negeren. Dit spreekt misschien voor zich, maar uit eigen onvermogen de werknemer ontlopen komt vaak voor. Genegeerd worden isoleert de betrokkenen waardoor deze zich nog eenzamer gaat voelen.

Reïntegratiedruk
Werkdruk is fnuikend bij schokverwerking. Hoewel snel het werk weer oppakken- uit eigen wil of daartoe aangezet door de omgeving- een begrijpelijke (stoere) reactie ka zijn, is het raadzaam dit geleidelijk aan te doen en af te wisselen met rust. Iemand te snel te veel werkdruk opleggen is gevaarlijk vanwege traumasymptomen als concentratieverlies en verminderde alertheid.

Sjef Berendsen

categoryimage: