Assertiviteit - les 9
Bekijk ook de video van les 9 van de Avro tv-cursus Assertiviteit van Jan Schouten (uit 1979)
Welkom bij les 9 van de Online Cursus Assertiviteit van Loopbaan.nl en uitgeverij Thema. In dit hoofdstuk staan we uitgebreid stil bij het ontvangen en inpakken van cadeautjes. Dit kan belangeloos zijn, maar vaak wordt er ook een tegenprestatie verwacht. Op welke manieren je op deze situaties kunt reageren lees je hieronder. We eindigen dit hoofdstuk met een vragenlijst om je te laten nadenken over je eigen inpakgevoeligheid.
1) Cadeautjes zonder tegenprestatie.
Vaak worden cadeautje aangeboden die niet belangeloos zijn: er wordt iets voor teruggevraagd! Degene die jou probeert in te pakken, hoopt dat je ‘ja’ zegt tegen het cadeautje en dat je daardoor ook tegen jouw zin in ‘ja’ antwoordt op zijn vraag. Natuurlijk kunnen cadeautjes ook belangeloos worden gegeven, zonder dat er een tegenprestatie wordt verwacht.
a). Dingen als cadeau
Jij bent jarig. Het is avond en jouw vrienden en vriendinnen komen naar jou toe om jou te feliciteren. Dat niet alleen. De meesten hebben een cadeau bij zich. Daar komt Diederik aan. Hij geeft jou een boek.‘Voor jou’, zegt hij. Jij pakt het boek uit en je ziet dat het het boek is dat jij allang had willen hebben. Jij vindt het een echt leuk cadeau en bent er werkelijk blij mee.
Hoe zou jouw assertieve reactie naar Diederik er uit zien? ……………………………………………
Terwijl je met Diederik aan het praten bent, zie je over zijn schouder Alexander aankomen. Een echt lieve vriend! Je ziet ook dat hij heel geheimzinnig doet met een pakje. Hij komt dichterbij, feliciteert je en zegt dan: ‘Nou, ik heb nou toch zo’n geweldig cadeau voor je.’ Je bent heel nieuwsgierig en jouw nieuwsgierigheid wordt groter wanneer je merkt dat er in het pakje dat je hebt opengemaakt een doosje zit. Je doet het papier weg en wat zie je: een geurtje voor zowel mannen als vrouwen. Als jij ergens een hekel aan hebt, dan is dat aan geurtjes! Alexander staat er glunderend bij en verwacht niet anders dan dat jij blij zult zijn met het cadeau. Hoe zou jouw assertieve reactie naar Alexander er uit zien ?………………………………………………………….
In deze voorbeelden gaven Diederik en Alexander jou dingen die zij jou graag wilden geven. Zij deden dat belangeloos. In het geschenk zit een gebaar van vriendschap van deze vrienden naar jou. Ook in deze situaties kun je ervoor kiezen om assertief op te treden: zeggen wat je voelt en wilt. Bijvoorbeeld. Jij bent blij dat Diederik op jouw verjaardag is gekomen. Je bent blij met het boek, omdat het een leuk gebaar is van hem naar jou. Een assertieve reactie bestaat dan hieruit dat jij dat tegen Diederik zegt. Je zegt bijvoorbeeld: ‘Diederik, wat leuk dat je gekomen bent. Ik vind het een erg goed boek. Dank je, ik wil het erg graag hebben. Wil je er iets voorin schrijven?’
Maar wat te doen met een cadeau dat jij afschuwelijk vindt? Ook in die situatie kun je kiezen voor een assertieve reactie. Dat betekent dus weer: zeggen wat je voelt en wilt. Wat te vinden van Alexander met zijn cadeau, het geurtje voor zowel mannen als vrouwen. Een assertieve reactie zou dan kunnen luiden: ‘Nou Alexander, lief dat je er bent, maar één ding is zeker: ik houd niet van geurtjes en ook niet van deze. Ik wil dit echt niet.’ Door een dergelijke assertieve reactie druk je jouw waardering uit voor het feit dat Alexander er is en dat hij jou een cadeau heeft willen geven. Jij waardeert ook de moeite die hij genomen heeft om juist dit cadeau voor jou te kopen. Tegelijkertijd ben je eerlijk ten opzichte van hem en zeg je wat je vindt en wat je wilt: ‘Dit cadeau niet’.
Moet je altijd assertief zijn in dit soort situaties? Deze vraag zijn we al meerdere keren tegengekomen. Het antwoord is: niets moet. Maar… een eerlijke reactie, hoe ongebruikelijk die soms ook is, wordt veel vaker op prijs gesteld dan je zelf denkt. Bovendien, ook al zeg je geheel tegen jouw gevoel in dat je het wel een mooi cadeau vindt, voor Alexander zou het door de manier waarop je dat zegt al heel snel duidelijk worden dat je het cadeau eigenlijk helemaal niets vindt. Omdat jij door jouw subassertieve opstelling in feite gelogen hebt tegen Alexander, blijf jij je wat vervelend voelen in zijn aanwezigheid. Zoals gezegd: een assertieve opstelling is ook mogelijk en mag ook: een gegeven paard mag je, ook al zegt het spreekwoord anders, wél in de bek kijken. Samenvattend: het is heel gewoon dat jij sommige cadeautjes leuk vindt en wilt hebben en andere cadeautjes niet, ook al waardeer je het gebaar van de ander. Zeg dat dan ook.
b). Waardering, bewondering, hulp en bezorgdheid als cadeautjes Cadeaus hoeven niet altijd dingen te zijn. Heel vaak worden ze ook gegeven in de vorm van waardering, bewondering, bezorgdheid en hulp. Ook deze cadeaus kunnen belangeloos, dat wil zeggen zonder tegenprestatie, worden gegeven (we praten hier even niet over vleierij). Iemand zegt bijvoorbeeld tegen jou:
· ‘Dat heb je goed gedaan.’
· ‘Dat kun je goed.’
· ‘Ik heb de afwas al voor je gedaan, dan zit je daar niet meer mee.’
Ook ten opzichte van dit soort attenties is een subassertieve of een assertieve reactie mogelijk.
2) Inpakcadeaus
Inpakcadeaus zijn cadeaus die worden gegeven om een tegenprestatie te kunnen vragen. Tot nu toe is er gesproken over cadeaus die belangeloos werden gegeven. Door degene die het geschenk gaf, werd geen tegenprestatie verwacht. Of het nu een ding was of waardering er werd niets terugverwacht. Nu gaan we aandacht besteden aan inpakkerij. Lees onderstaande voorbeelden eens rustig door en zoek het inpakcadeautje.
Voorbeeld 1 Je hebt in een winkel een rode trui gepast. Je vindt hem duur, maar je zou hem nog net kunnen betalen. Een groene trui vind je leuker en die is ook goedkoper... Toch heeft de rode trui die jij net aanhad ook iets speciaals. Verkoopster: ‘Ik vind echt, dat rood jou erg goed staat. Het kleurt je goed; veel beter dan groen. Vind je ook niet?’
Wat is het inpakcadeau van de verkoopster?………………………………………………………....
Wat wil zij eigenlijk van jou?………………………………………………..……………………………
Geef jouw assertieve reactie.……………………………………………………………………………
Voorbeeld 2
Jouw leidinggevende komt naar je toe en zegt: ‘Jij bent erg gemakkelijk, jij past je goed aan in gecompliceerde situaties en daarom heb ik van jou en Dennis (een erg lastige collega) een koppel gemaakt. Daar heb jij toch geen bezwaar tegen? Jij bent de enige aan wie ik dit durf te vragen.’
Wat is het inpakcadeau van jouw leidinggevende?………………………………………………..
Wat wil zij eigenlijk?……………………………………..…………………………………………….
Geef jouw assertieve reactie.…………………………………………………………………………
Hoe te reageren in een inpaksituatie? Het is geen gemakkelijke situatie. Het lijkt wel alsof je alleen maar kunt verliezen. Als jij subassertief reageert, doe jij iets wat je eigenlijk niet vindt en wat je niet wilt doen. Als jij assertief reageert, lijkt het wel alsof jij de attentie van de ander verspeelt. De keuze is aan jou. Als jij je assertief zou gedragen, komt het er op neer dat je uiting geeft aan datgene wat je voelt (vindt) en wat jij wilt of niet wilt.
Actie!
Inpakkers in jouw omgeving. Sta eens stil bij de volgende vraag:
Wie zijn in jouw leven de ‘inpakkers’? Welke mensen hebben er een handje van om hun wensen of vragen op een inpakmanier te brengen? Met welke inpakcadeaus werken zij in de regel?
|
Huiswerk· Let de komende week scherp op hoe andere mensen jou proberen in te pakken in plaats van recht voor zijn raap te zeggen wat ze van jou willen.
· Kies een paar personen uit tegen wie je vaker wilt zeggen: ‘Ik vind het leuk wat je doet’ of ‘Ik vind het niet leuk wat je doet.’
3) Inpakken en doordrammen Soms komt het voor dat één keer assertief reageren op een inpaksituatie voldoende is: de ander stopt. Veel vaker is het zo dat de ‘inpakker’ met het inpakcadeau in de hand blijft doordrammen.
Hier volgt een paar voorbeelden van situaties waarin één persoon de ander op een doordrammerige manier inpakt, ook al is door die ander de grens duidelijk gesteld. Geef bij de volgende situaties jouw assertieve reactie en schrijf die op.
Voorbeeld 1 Een aardige collega of een goede vriend dringt er bij jou op aan dat jij de organisator wordt van een feest. Hij heeft jou al een hele tijd proberen in te pakken. Hij heeft gezegd: ‘Jij bent van ons de enige die dat goed kan! Als jij het niet doet, wordt het niks! Ik zou het echt jammer vinden als je het niet deed! Jij kunt zo ontzettend goed organiseren.’ Na een tijdje heb jij jouw grens gesteld. Je hebt gezegd: ‘Nou, ik begrijp dat je ermee omhoogzit, maar mijn antwoord is en blijft ‘nee’ en ik wil nu ook niet meer dat je doorvraagt, want ik begin het vervelend te vinden!’ Toch gaat jouw collega door! Hij zegt: ‘Ja, ik begrijp wel dat je het vervelend vindt en ik vind het zelf ook niet zo leuk om alsmaar door te moeten gaan, maar ik zou erg graag willen dat je het deed, en ik hoop ook echt dat je het wilt doen.’ Geef jouw assertieve reactie. Wat voel je, wat wil je en wat zeg je? ……………………………………………………………………….
Voorbeeld 2 Jij geeft leiding aan een afdeling van vijftien man en er is veel ziekte op de afdeling. Je weet niet hoe je alles nog kunt regelen. De druk op de anderen wordt in jouw ogen veel te groot. Een van jouw teamleden maakt een afspraak met je, omdat hij gebruik wil maken van zijn recht op ouderverlof. Zijn vrouw gaat een tijdje naar het buitenland. Nu is de afspraak binnen het bedrijf dat ouderverlof alleen toegestaan wordt als de werkzaamheden het toelaten. Dit wordt met iedereen aan het begin van het dienstverband afgesproken. Jij zegt meerdere malen ‘nee’ en steeds komen er nieuwe argumenten Je wordt behoorlijk op een ‘waarderende’ manier onder druk gezet. Tenslotte zegt hij: ‘Jij bent een sociaal iemand, het is echt heel erg nodig, jij weet altijd overal een oplossing op, ik heb jouw hulp hierbij erg nodig.’ Geef jouw assertieve reactie. Op welke manier ga jij dit gesprek beëindigen? …………………………………………………………
4) Mijn eigen inpakgevoeligheid
Het is goed om nog eens na te gaan op welke manier andere mensen jou het gemakkelijkst kunnen inpakken. Voor welke inpakcadeaus ben jij het meest gevoelig?
als iemand mij prijst
als iemand zegt dat hij mij aardig vindt
als iemand zegt dat ik ergens heel erg goed in ben en dat ik de enige ben die kan helpen
als iemand mij hulp aanbiedt
als iemand blijk geeft van zijn bezorgdheid.
Deze attenties hoeven niet altijd inpakcadeaus te zijn. Ze kunnen ook belangeloos worden gegeven. Waar het om gaat, is: kun je ‘nee’ zeggen tegen deze attenties op een moment dat ze als inpakcadeaus worden gebruikt?
Enkele slotopmerkingen over inpakken:
· Het inpakken hoeft niet altijd met opzet te gebeuren.
· Het inpakken kan ook zonder woorden. Bijvoorbeeld door een glimlach of door een vriendelijke en uitnodigende houding.
· Een vaak gevolgde inpakmethode is als iemand over ‘wij’ praat in plaats van over ‘ik’. Bijvoorbeeld: ‘Wij vonden de vakantie erg leuk.’ ‘Wij vinden dit team erg leuk.’ ‘Wij zijn niet zo voor de politiek.’ ‘Wij vinden dit verslag erg goed.’
INTERESSANTE BOEKEN:
Wil je aan de slag met assertiviteit en een training volgen bij een gerenomeerd instituut, kijk dan eens op de website van Schouten & Nelissen
Wil je meer lezen over assertiviteit, kijk dan eens in onze boekenwinkel voor interessante boeken
Meer over assertiviteit ook op ManagerNet