Assertiviteit - les 1
Welkom bij les 1 van de
Online Cursus Assertiviteit van Loopbaan.nl en uitgeverij Thema. Wij willen je vragen over een paar zaken na te denken. En jou prikkelen om jouw eigen mening te ontwikkelen.
Voordat je met de online cursus begint willen we je vragen eerst uitnodigen om deze
assertiviteitstest te doen.
1. Waar ga je voor?
Op deze plek houden wij het er op dat assertief optreden inhoudt: opkomen voor je zelf, je gevoelens en meningen uiten, zonder een ander nodeloos te kwetsen. In het volgende deel diepen wij deze definitie uit en nodigen wij je uit om stap voor stap je eigen gedrag te onderzoeken en vooruit te komen.
Wij gaan er van uit dat je dat de moeite waard vindt. Misschien zeg je tegen je zelf: ik wil assertiever worden. Of: ik wil meer laten zien wat ik kan. Of: ik wil effectiever worden, meer uit de verf komen. Iedereen en ook jij geeft daar zo zijn en haar eigen woorden aan.
Er moet wel een stevige wil bij je aanwezig zijn om aan deze onderneming te beginnen. Subassertief optreden is een lastige gewoonte en het veranderen en vervangen van ook deze gewoonte is een langdurige zaak. “Gaat niet vanzelf”, zo gezegd, anders had je het al gedaan, of "meer gedaan".
Waarom doe je deze investering in tijd en energie? Wat zit er achter? Natuurlijk, je wilt effectiever worden. Of is het ook zo dat je je daardoor tevredener hoopt te voelen, rustiger, zeg maar gelukkiger?
Geluk: het is geen gemakkelijk woord, maar laten we zonder al te theoretisch te worden een aantal
vaakgehoorde kenmerken opnoemen:
- Een gevoel van zelfvertrouwen, dat wil zeggen een idee dat als je iets wilt, je ook zal kunnen slagen
- Een gevoel van onverstoorbare rust, ook wanneer je niet slaagt
- Een gevoel van macht over je zelf, een vitaal gevoel
- Nodeloos energieverlies door onnodige spanning blijft tot een minimum beperkt
- Je kunt je storingsvrij richten op en opgaan in werk, liefde en spel
- Je verstandhouding met “de ander” is vrij van afstandscheppende en nodeloze energievretende wrevel en vijandigheid
- De zorg voor de ander is in balans voor de zorg voor jezelf.
- Een gevoel van onvoorwaardelijke eigenwaarde
Als je op een geduldige manier je eigen subassertieve gewoontes onderzoekt en gaandeweg verbetert zul je merken dat je op deze punten voor uit zult gaan. Maar, sorry als we je nu op een overdreven manier in bescherming nemen: assertief optreden is geen haarlemmerolie, geen patentgeneesmiddel voor andere en meer dieper gewortelde vragen waar mee je zit En het biedt zeker geen oplossing voor wat ons allen verbindt: dat verdriet bij het leven hoort.
 AAN DE SLAG!
Wat wil je met deze online cursus bereiken? Mail ons drie concrete leerdoelen. Wij zullen je dan periodiek en aan het einde van de cursus herrineren aan deze doelen. Zo zie je dat je steeds een stukje verder komt en dat assertief gedrag echt te leren is.
Mail Jan en Joke je drie concrete leerdoelen
(onder de inzenders van leerdoelen, verloten we elke maand het werkboek "Persoonlijke effectiviteit"!!) |
2. De zorgbalans
Het lijkt er wel op dat wij mensen in spagaat geboren zijn en vrijwel voortdurend twee lastige puzzels tegelijkertijd moeten oplossen: zorgen voor je zelf en zorgen voor de ander. Dat is onze opgave.
Zo’n benadering maakt het wel lastiger. Het lijkt veel gemakkelijker om assertiviteit, zoals helaas soms gebeurt, alleen maar op te vatten als “ hoe kom ik op voor mij zelf”. Je ziet boeken verschijnen met 'Nee' op de kaft, alsof het vooral niet ook om het woord 'Ja' gaat.
In de traditie waarin wij en veel van onze collega’s al decennia lang werken definiëren we assertief als opkomen voor je zelf zonder een ander nodeloos te kwetsen. Nodeloos? Hoezo: nodeloos? Omdat pijn helaas niet altijd te voorkomen is. Je kunt het voorkomen door je in te houden. En terecht kies je er dan voor. Maar als je er voor kiest de “zorgbalans”in een gegeven situatie meer in evenwicht te brengen, door nu eens je gerechtvaardigde wensen en meningen en gevoelens te uiten, kan dat ook al ben je zo vriendelijk mogelijk, toch pijn doen. Wij vragen daar begrip voor.
3. Waarschuw je omgeving
Als je besluit tot een betere evenwichtiger zorgbalans en je gaat meer van je zelf laten zien, moet je er van uitgaan dat niet iedereen daar blij mee is. Per slot van rekening heb je je omgeving lange tijd behoorlijk verwend met je subassertieve gedrag. Sommigen zullen er van genieten hoe je uit de schulp kruipt, anderen zullen zich afvragen: waar ben je mee bezig!
Je omgeving verdient het dat je uitlegt waar je mee bezig bent. Dan kunnen ze je gedrag plaatsen.
4. Agressief gedrag is iets anders dan assertief gedrag
Agressief houdt in: afstandscheppend, afstotend: je hebt letterlijk de neiging om (10) passen achteruit te doen.
Daarom wordt ook zachte dwang, ook al gaat dat gepaard met lieve lachjes, zachte stemmetjes, opmerkinkjes over je best wil, vaak door mensen als agressief er varen. Vaak is dat moeilijker te ontkennen dan het agressieve 'korte lontjes gedrag', soms hufterig waarmee Nederlanders in steeds meer situaties te maken hebben. Dergelijk gedrag is niet alleen afstotend en afstandscheppend maar ook vaak regelrecht bedreigend. En een dergelijk gedrag heeft niks met assertiviteit te maken.
Hoe is er op een fatsoenlijke en effectieve manier paal en perk te stellen aan dit soort psychische geweld? Door er een grens aan te stellen, door assertief optreden.
5. Subassertief gedrag werk agressief gedrag in de hand Juist subassertief gedrag laat agressie voortwoekeren. Interessant is dat als ouders zich ten opzichte van hun kroost subassertief opstellen dit op den duur agressieve kinderen oplevert.
Bij dergelijke ouders leert het kind niet dat anderen ook recht hebben op hun eigen gevoelens en grenzen. Het kind leert ook niet de lichte frustratie die een “halt”oproept een plaats te geven. Het kind blijft alleen in de eigen gedachten en gevoelens geïnteresseerd en slaat die van anderen over.
Deze opvoedingsachterstand als gevolg van subassertief gedrag van ouders levert in veel gevallen het agressieve gedrag op dat wij allen zo verafschuwen.
6. De voordelen van subassertief gedrag inleveren?
Maar als je gewoon bent je in een aantal situaties subassertief op te stellen, verwen je niet alleen de ander, om het zo maar eens uit te drukken, je verwent ook je zelf. Bedoeld is: er zijn voordelen aan verbonden. Wil je die inleveren?
7. De prijs van assertief gedrag
Alles heeft een opbrengst, alles heeft een prijs, dat geld ook voor assertief gedrag. De ervaring leert dat in veel situaties de opbrengst ruim opweegt tegen de prijs: anderen genieten van je pogingen, vinden die normaal of juichen die toe.
Maar er zijn situaties, ook voor mensen die gewoon zijn assertief op te treden, waarin het meer dan ooit nuttig is je verstand te gebruiken.
Je kunt er voor kiezen om je assertieve reactie op te schorten. Ook kun je er naar toe werken om slim te zijn, dat wil zeggen langs indirecte weg je punt op tafel te krijgen. Een manier is om samen met anderen op te trekken. Weer een andere is echt indirect. Wij vragen hier bijzondere aandacht voor de klokkenluider: iemand die na eerdere interne pogingen de fraude of andere misstanden naar buiten wil brengen. Weet, als je in een dergelijke positie verkeert, je door onhandigheid nodeloos veel tikken kunt oplopen. Zoek altijd eerst indirecte wegen, laat je bijstaan, verkoker niet. Blijf verstandig voortgaan op de rechtvaardige weg.
Ditzelfde geldt als je binnen een bedrijf of instelling langdurig gepest wordt, weggepest wordt, de ziektewet wordt ingeroddeld. In behoorlijke bedrijven en goed geleide scholen kun je hogerop in de organisatie op steun rekenen. Blijft die uit, zoek die dan elders: bij je vakvereniging, bij je jurist, bij sterke mensen in je omgeving.
Is er keuze? Ja er is altijd een keuze. Als je er over nadenkt gaat die niet alleen om de vraag: hoe veel tikken kan ik van de buitenwereld verwachten? En wil ik dat? Is het de moeite waard.Het gaat ook om de vraag: als ik dit verzwijg, kan ik me dan recht in de ogen blijven kijken. Je gevoel van eigenwaarde is in het geding.
Moet ik blijven zwijgen, wanneer die jongen in de groep stukgepest wordt? Wanneer er op de afdeling gestolen wordt door bijna al mijn collega’s? Wanneer ik die rotmoppen moet aanhoren – en het bulderende gelach- over mensen die dezelfde seksuele geaardheid hebben als ik? Moet ik blijven zwijgen? Moet ik mijn dyslexie blijven verzwijgen? Moet ik de tikken op mijn billen en de gore grappen blijven dulden ook al vinden mijn collega’s dat niet kinderachtig? Ze lijken het zelfs lollig te vinden.
8. Aan welke sleutels kun je draaien? Neem een situatie in je hoofd waarin je gewoonlijk subassertief blijft op treden: je vermijdt op een duidelijke manier je mening te zeggen, je gevoel te uiten, een grens te stellen. Een en ander op een manier die de band met de ander niet nodeloos beschadigt. Dat assertieve gedrag wil je eigenlijk vertonen, maar ja, je komt er niet toe. Bekend? Goed, dan gaan we verder.
[opdracht]
Welke van de volgende vragen is de enige nuttige?
1. Waarom doe ik dat toch?
2. Wat moet ik doen?
Geen van beiden volgens ons. De meest nuttige vraag is:
Als ik nu niet ingrijp, blijf ik dit dan ook in de toekomst doen?
Deze laatste vraag helpt je de sleutels te ontdekken, de krachten te onderzoeken die maken dat je ook in de toekomst blijft hangen bij een optreden waar je niet tevreden over bent. |
[opdracht]
De volgende krachten houden je subassertieve gedrag in stand; we geven er in het kort de sleutels bij:
1. Je fantaseert bij te veel situaties dat die ander verdrietig en boos zult worden en je gaat er van tevoren al van uit dat jouw fantasieën kloppen.
Sleutel: stop met fantaseren. Onderzoek bij anderen of je fantasieën kloppen.
2. Je gaat er van uit dat die ander jou nodig heeft om voor zich zelf te zorgen en je houdt jouw verdriet of boosheid op een overdreven manier in, zelfs waar je die op gepaste wijze zou kunnen brengen.
Sleutel: onderzoek deze fantasie en nuanceer die.
3. In dergelijke situaties raak je gespannen en zonder na te denken glijd je in je subassertieve gedrag.
Je denkt dat je de spanning niet aan kunt. Of je leeft er over heen en laat je aldoende de verkeerde kant op sturen.
Sleutel: doe ontspanningsoefeningen om te weten te komen hoe spanning zich bij jou manifesteert. Zodat als je gespannen raakt sneller weet: ik kan nu kiezen.
4. Vermijden doet lijden. Je zult gemerkt hebben hoe opgelucht je in eerste instantie bent als je er in bent geslaagd een moeilijke situatie te vermijden. Maar je neiging om een volgende keer de kans te laten lopen wordt als maar groter. Die opluchting is als het een ware aanmoediging voor en versterking van je vermijdingsgedrag.
Sleutel: doorbreek deze gewoonte in kleine stapjes: van gemakkelijk naar moeilijk. Kijk hoe anderen het oplossen. Werk deze online cursus grondig door. Volg een training.
5. In je omgeving vinden de mensen het wel goed dat je je subassertief blijft opstellen: schouderklopjes, knuffels, complimentjes versterken allemaal het weinig effectieve gedrag waarover je ontevreden bent.
Sleutel: raak je bewust hoe je de anderen aan het verwennen bent. Wordt niet wrevelig, je hebt het aan je zelf te danken. Je hebt er ook voordelen van. Denk na, wat je standpunt zal worden of blijven.
6. Je hebt de goede woorden niet paraat.
Sleutel: kijk naar voorbeelden van andere mensen. Pas die woorden toe die je bevallen. Probeer ze uit.
7. Je denkt: “Ik kan er niks van, het zal me toch niet lukken.”
Sleutel: concentreer je op de keren dat het wèl lukt. Ga stapje voor stapje, zoals in deze online cursus te werk, van succes naar succes. Van makkelijk naar moeilijk. Lukt het een keer niet. Doe een stapje terug.
8. Ik blijf maar analyseren, maar er verandert niets
Sleutel: Doe iets; neem actie. Gewoonteverandering duurt lang. Begin met kleine dingen anders te doen.
|
Naar les 2
INTERESSANTE ARTIKELEN & ACHTERGRONDEN: Wordt assertief: pel langzaam je ui af - Therese Janssen over de assertiviteitstraining Dossier assertiviteit Artikel:
Nee zeggen is de beste zelfverdediging (pdf)
INTERESSANTE BOEKEN:
Wil je aan de slag met assertiviteit en een training volgen bij een gerenomeerd instituut, kijk dan eens op de
website van Schouten & Nelissen Wil je meer lezen over assertiviteit, kijk dan eens in onze
boekenwinkel voor interessante boeken
Meer over assertiviteit ook op
ManagerNet